Bilim kurgu dünyası
Yıllar boyunca kaçış edebiyatı olarak nitelenen bilim kurgu edebiyatı, bilim kurgunun olmasa bile, fantastik edebiyatın ebeveynlerinden biri sayabileceğimiz Tolkien’in verdiği “Bir askeriniz savaşta düşmana esir düşse ondan ne yapmasını beklersiniz? Tabii ki kaçmasını. Bence günümüz edebiyatının sıkıcılığından kaçmak da bir kusur değil, bir onurdur,” cevabından sonra edebiyattaki yerini sağlamlaştırmıştır. Biz de bu yazımızda pek sevdiğimiz bir edebiyat türü olan bilim kurguya ya da bazı çok bilmişlerin dediği gibi kurgu bilime bir göz atacağız.
Küçük bir dosya halinde incelemek için fazla geniş bir konu gerçekten, yine de giriş mahiyetinde yardımcı bilgiler vermek boynumuzun borcu gibi geliyor bize. Pulp edebiyatının patladığı dönemlerde onunla kol kola giden, 1950’lerde ise kendi yolunu çizen bu güzide türü anlatmanın en iyi yolu, yazarlardan bahsetmektir diye düşünüyoruz. Zira bilim kurgu yazarlarının hepsi de bilim kurguya pek de mütevazı sayılmayacak katkılarda bulunmuşlar ve önünü açmışlardır. Size tanıtacağımız ve kendimize göre değerlendireceğimiz yazarlar arasında mutlaka eksikler olacaktır, asıl ölçü ise yazarların güncelliği ve kitaplarının bulunabilirlik durumudur. Ve evet, siz fark etmeden önce belirtelim, listemizde maalesef Asimov yok.
Kendisi için “bilim kurgunun ana kraliçesi” desek pek de yanlış olmaz. 34 yaşına kadar yazdığı her şey birçok yayınevi tarafından reddedilen, sonra ise reddeden yayınevlerini bir çoğu birer bilim kurgu klasiği sayılan kitaplarıyla ters köşeye yatıran Le Guin’in, en bilinen ve en çok okunduğu rivayet edilen kitabı tabii ki “Mülksüzler”dir. “Mülksüzler” birçok başka iyi kitabın da başına gelen kötü kaderden kaçamamış ve kitabı okumayanların bile ağzına sakız olmak gibi makus bir talihle karşı karşıya kalmıştır. Yine de edinilmeli ve okunmalıdır. “Mülksüzler”i bir kenara bırakırsak, yazdığı “Karanlığın Sol Eli”, “Rocannon’un Dünyası” ve Yerdeniz Büyücüsü – Atuan Mezarları – En Uzak Sahil’den oluşan “Yerdeniz Üçlemesi” gibi kitaplarla gönlümüzde sıcak bir yer edinmiştir Le Guin. “Yerdeniz Üçlemesi” en son çıkan “Tehanu” ve “Yerdeniz Öyküleri” isimli kitaplarla beraber hafif bir beşleme havası verse de, üçleme olarak anılması daha makuldür bizce. Ne de olsa üçlemenin ilk üç kitabının arasında ortalama iki yıl varken, dördüncü ve beşinci kitaplar yaklaşık 20 yıl sonra yazılmışlardır.
Çoğu bilim kurgu yazarı her yeni kitapta başka bir evren kurgulasa da, Le Guin, “Yerdeniz Üçlemesi” dışındaki kitaplarında hep aynı evren kurgusunu, yani Ekümenik Evren’i kullanır. Ekümenik Evren’de geçen diğer kitapları “Dünyaya Orman Denir”, “Balıkçıl Gözü” ve “Hayaller Şehri”dir.
Kitaplarında bilim kurgunun fizik ve matematiğine fazla bulaşmayan Le Guin, ışık hızının son sınır olup olmadığı sorusu ya da uzay taşımacılığının incelikleri yerine, karakterlere ve olaylara yönelir. Kitaplarındaki anlatım ve hikayelerin özellikleri nedeniyle (kitaplarında en çok rastlanan temalardan biri kişinin kendisini daha büyük bir amaç için feda etmesidir örneğin), Le Guin kitaplarını “destansı bilim kurgu” diye niteleyebiliriz. Haklısınız, bu terimi biz uydurduk.
Son bir not: Le Guin’i hakkını vererek anlatmak güç ve işin doğrusu pek de haddimiz değil, ama şunu belirtmeden geçemeyeceğiz, en azından Türkçe’ye çevrilen bütün bilim kurgu kitaplarının ana karakterleri erkektir. Ve minik bir dedikodu da verelim, Le Guin, Arthur C. Clarke’tan pek hoşlanmaz.
Sonraki | Frank Herbert, Philip K. Dick »
