Anneye anlatır gibi: Büyük Hadron Çarpıştırıcısı

Evreni neyin bir arada tuttuğunu açıklayan parçacık fiziği modelinin ismi Standart Model. Kendisi biraz eski, artık daha büyük bir buluş için basamak görevi gördüğü düşünülüyor. Bu buluş da Higgs bozonu (ya da Higgs parçacığı). Fiziğin hala açıklayamadığı bir sorun var, bu da "maddenin neden kütlesi var?". Fizikçiler, cevap veremedikleri bu soruyu, "Higgs bozonu yüzünden" diye geçiştiriyor. Henüz Higgs bozonu bulunmadı, Hadron Çarpıştırıcısı'nın amacı da işte bu parçacığı bulmak.

Risk var mı?

İçin rahat etsin, kara delikler, solucan delikleri, zaman yolculukları olmayacak. Hızlanıp çarpışan partiküller var ya, aslında uzay boşluğunda daima kafa tokuşturmakta. Çarpışma dünyayı yok edecek güçte olsaydı, uzun süre önce kara deliklerde anti madde haline gelmiş olacaktık. CERN'de yapılan şey sadece bu çarpışmayı kontrollü bir ortamda gerçekleştirip gözlemlenebilir hale getirmek. Teoride çarpışmalar sonucu kara delikler oluşabilir, onlar da bizi vakumlamadan kendi kendilerine yok olur. Kara deliklerin oluşması da, ancak sicim teorisi doğru ise gerçekleşir.

Sicim Teorisi de ne?

Aslında tel teorisi, kendisi yanlış çeviri kurbanı. Kısaca, atomaltı parçacıkların (hatırlayalım, quark!) nokta değil, 10 üzeri -33 uzunluğunda teller olduğunu iddia ediyor. İspatlanabilmiş değil.

Sonuç?

Deney, 3 Mart 2010'da başarıyla gerçekleşti. Ancak elde incelenmesi gereken o kadar çok veri var ki, anlamlı bir sonuç için en az bir, Higgs bozonu ile ilgili bir yorum yapmak için de iki ya da üç yıl geçmesi gerekecek.

Ayrıca unutma, keşifler en umulmadık anlarda ortaya çıkar. Hadron Çarpıştırıcısı'ndan, kimsenin beklemediği konularda keşifler çıkması da büyük bir beklenti.

1 | 2